Điều gì thực sự xảy ra với chất thải nhựa (loại có thể tái chế-recylable plastics waste) hiện nay?

Tác giả: Võ Thị Tố Loan (Scientist, Pháp)
(Bài viết chỉ đề cập đến chất thải nhựa)

Reduce (giảm), reuse (tái sử dụng) và recycle (tái chế) là 3R tiêu chí luôn được nói đến khi đề cập đến vấn đề rác thải nhựa (plastic) hiện nay. Như ở Châu Âu, trẻ em được hướng dẫn phân loại rác thải (có thể tái chế và không thể tái chế) từ lúc 2-3 tuổi. Nhưng ít ai biết được "Điều gì thực sự xảy ra với chất thải nhựa (loại có thể tái chế)?". Mình đã hỏi một vài người, và được trà lời là "sẽ được tái chế lại thành sản phẩm nhựa tái chế". Vậy "Điều gì thực sự xảy ra với chất thải nhựa (loại có thể tái chế) hiện nay?"

 

 

Trên lý thuyết, rác khi được người dân phân vào loại có thể tái chế sẽ được thu gom riêng và đươc vận chuyển về nhà máy tái chế rác. Tại đây, rác sẽ lại được phân loại bằng máy và cả con người (ít thôi). Rác sẽ được phân thành chủ yếu là 4 loại:

(1) đủ chất lượng có thể tái chế thành sản phẩm (đồ đựng, chai, ống nước, quần áo, vật dụng gia đình, bàn ghế...)

(2) có thể đốt cháy để tái tạo lại năng lượng,

(3) có thể chôn lấp

(4) là những loại còn lại.

Nhà máy xử lý chất thải nhựa là một tổ hợp được kỳ vọng sẽ xử lý được một lượng lớn rác thải (mà phần lớn sẽ là loại 1 và 2) để có một nền kinh tế phát triển bền vững. Nhưng trên thực tế hiện nay, do lượng rác thải ra quá lớn và ngày càng tăng, hiệu xuất xử lý của các tổ hợp này là rất thấp ở các nước công nghiệp như Mỹ, Anh, Pháp, Đức (chỉ 10% chất thải nhựa được tạo ra trên toàn thế giới được tái chế). Vậy phần còn lại sẽ đi đâu? Nó sẽ theo chân các Exporters đế xuất đi các nước khác.

Khác với các nước khác, các quốc gia nhỏ và sạch như Na Uy, Estonia..., do lượng rác thải thấp nên phải nhập khẩu rác (đã được phân loại cẩn thận) để đốt và tái tạo năng lượng, như thế vừa giải quyết vấn đề môi trường, vừa tiết kiệm được các nguồn tài nguyên của quốc gia vì giá rác rất rẻ (như ở Pháp, giá 1 tấn rác thải bán ra khoảng 5EUR).

Nhưng đó cũng chỉ là một phần rất nhỏ. Phần lớn được xuất đi các nước nghèo ớ Châu Âu (như Ba Lan) và Châu Á mà khách hàng lớn nhất là TQ (giá các Exporters này bán là khoảng 250-270EUR). Nhưng năm 2018, TQ đã ban hành lệnh cấm nhập đối với nhiều loại rác thải nhựa, nên các Exporters đã chuyển sang thị trường khác như Bangladesh, Ấn Độ, Malaysia, Indonesia và Thái Lan, và cả Việt Nam. Tại các nước này, rác sẽ được phân loại chủ yếu bằng Con người, trong điều kiện rất tệ. Phần chất lượng cao sẽ được bán ngược trở lại cho các nước Công nghiệp. Còn phần chất lượng kém, hoặc chứa các hoá chất độc hại không đủ tiêu chuẩn để bán, sẽ được dùng để sản xuất đồ chơi hoặc các vật dụng gia đình và tiêu thụ với giá rat rẻ ở các nước nghèo. Phần không thể làm gì được, cuối cùng sẽ được chôn lấp.

Thay cho lời kết:

(1) Hiện tại, Châu Á đang là một bãi rác thải rất lớn của các nước. Nên bạn hãy chú trọng vào REDUCE và REUSE. Và bạn đừng nghĩ là rác mình thải ra ở đây sẽ được xử lý ở đây, mà nó sẽ chu du khắp nơi, và có thể xuất hiện trong nhà của người thân bạn ở phía bên kia Đại dương.

(2) TPHCM mới chấp thuận xây dựng nhà máy đốt rác phát điện theo công nghệ Châu Âu với tổng vốn đầu tư là gần 400 triệu USD. Hy vọng sẽ cải thiện chất lượng môi trường sống của người dân.

Nguồn:
Science Dirrect
M6
Sky New
World Economic forum
Norway Plastic Pollution
Tp.HCM sắp có nhà máy đốt rác điện

Image by Pete Linforth from Pixabay, Image by 3D Animation Production Company from Pixabay 

popup

Số lượng:

Tổng tiền: